Onweer

Werkstukken en spreekbeurten

Onweer begint altijd met bliksem, daarna hoor je de donder. Weet jij hoe dat kan?

Hoe ontstaat onweer?

Als warme, vochtige lucht in aanraking komt met koude, droge lucht ontstaat onweer. Er ontstaan dan opborrelende stapelwolken, waarin de laaghangende warme lucht door de koude bovenlucht nog sneller stijgt. Op deze manier groeit een stapelwolk uit tot een onweerswolk. Wrijving tussen hagel, lucht, regen en andere deeltjes in de onweerswolk veroorzaken statische elektriciteit. Als het elektrisch veld te groot wordt, ontstaat er ontlading: bliksem.

Bliksem

Eigenlijk is bliksem niets anders dan een grote vonk. Bliksem ontstaat niet alleen bij onweer, maar kan ook ontstaan bij vulkaanuitbarstingen of zandstormen. Door wrijving tussen alle deeltjes ontstaat elektrische lading en dus bliksem. Het wordt ook wel een vorm van statische elektriciteit genoemd.

Donder na bliksem

Valt het jou ook op dat als het onweert je eerst bliksem ziet en pas daarna gedonder hoort? Dit heeft ermee te maken dat bliksem reist met de snelheid van het licht en de donder reist met de tijd van het geluid. Licht verplaatst zich sneller dan geluid, dus zie je de bliksem eerder dan dat je de donder hoort. Er kan soms wel een halve minuut tussen een bliksemschicht en de donder zitten. Je kunt zelf gemakkelijk uitrekenen hoeveel kilometer het onweer bij jou vandaan is. In 3 seconden legt geluid een afstand van ongeveer 1 kilometer af. Als de donderklap 10 seconden na de bliksem te horen is, dan is het onweer dus op ruim 3 kilometer afstand.

Donderse tips

Dat je met onweer niet onder een boom moet schuilen, weet je waarschijnlijk allang. En dat je het beste bliksemsnel naar binnen kunt gaan waarschijnlijk ook. Nog een paar tips waar je misschien wat aan hebt bij een volgende onweersbui:

  • Sluit alle deuren en ramen als je binnen bent en ga weg van de ramen. Ramen kunnen springen door de klap en energie van een inslag (in de buurt).
  • Schuil niet in een tent, dat is niet veilig.
  • Op het water ben je alleen veilig in een boot die een afgesloten metalen hut heeft.
  • Blijf weg bij bosranden, open velden, toppen van heuvels, lantaarnpalen en hoogspanningsleidingen. Hier heb je meer kans om door de bliksem geraakt te worden.
  • Blijf weg bij (stromend) water. Water is een goede geleider. Ook metalen voorwerpen zijn goede geleiders, dus leg ze uit je buurt.
  • Trek alle stekkers van elektrische apparaten uit het stopcontact. Als de bliksem elektriciteitsleidingen raakt, kunnen ze stukgaan.
  • Bel niet met een mobiele telefoon als je buiten bent met onweer. De combinatie van de telefoon met het tegen je huid houden, maakt dat de bliksemschicht een uitweg zoekt via de telefoon naar jou.
  • Maak je zo klein mogelijk als je met onweer toch in een open veld bent. Ga gehurkt zitten met je voeten tegen elkaar.

Bliksemjagers

Vind jij onweer wel interessant? Al dat lawaai en die bliksemschichten? Er zijn mensen die zo gefascineerd zijn door onweersbuien, dat ze erachteraan rijden. Die mensen noem je bliksemjagers. Niet bepaald een ongevaarlijke hobby ...