Oren

Werkstukken en spreekbeurten

Het oor is een complex orgaan. De onderdeeltjes in je oren hebben best gekke namen. Wist je bijvoorbeeld dat er een slakkenhuis, een hamer en een stijgbeugel in je oor zitten? Ingewikkeld (h)oor!

Horen en evenwicht

Oren zijn er in allerlei soorten en maten, zoals je aan de buitenkant van iemands hoofd kunt zien. Maar belangrijker is hoe oren aan de binnenkant functioneren. Het oor brengt geluid zó naar de hersenen dat die kunnen bepalen waar het geluid vandaan komt en wat de klanken en toonhoogtes zijn. Je noemt het oor ook wel het gehoororgaan. Met je oren kun je – als het goed is – horen. Maar ze helpen je ook om in evenwicht te blijven. Daarbij krijgen je hersens informatie van halfcirkelvormige buisjes vol waterige vloeistof, die in beide oren zitten. Die vloeistof klotst heen en weer als je je hoofd beweegt. De hersenen sturen daar signalen van naar je armen en benen, zodat je niet omvalt.

Buitenoor, middenoor en binnenoor

Het oor bestaat uit drie delen: het buitenoor, het middenoor en het binnenoor. Het buitenoor is de buitenkant van je oor, de oorschelp met onderaan de oorlel. De oorschelp bestaat uit kraakbeen, bedekt met huid. Hij vangt geluid op. De opening middenin je oor is de gehoorbuis of gehoorgang. Die zorgt ervoor dat het geluid bij het gehoorsysteem komt. Het middenoor zorgt voor versterking van het geluid. Het begint bij het trommelvlies. Dat zit aan het einde van de gehoorbuis. Het trommelvlies gaat trillen door geluid. Achter het trommelvlies ligt de trommelholte. Daarin zitten de hamer, het aambeeld en de stijgbeugel. Je noemt dit ook wel de gehoorbeentjes. De gehoorbeentjes geven de trillingen door aan het slakkenhuis in het binnenoor. Een ander woord voor het slakkenhuis is cochlea. Het is een soort opgerold buisje met daarin een grijze vloeistof. Vlakbij het slakkenhuis zit het evenwichtsorgaan. Deze twee samen heten het labyrint. In het slakkenhuis zitten zintuigcellen met trilhaartjes. Die sturen de trillingen via de gehoorzenuw naar de hersenen. Je hersenen vertellen je dan wat je hoort.

Oorsmeer

Jakkie, oorsmeer! Maar oorsmeer heeft wél een belangrijke functie. Oorsmeer houdt het trommelvlies soepel, zodat het goed kan trillen. Soms maken de kliertjes in je gehoorgang te veel oorsmeer aan. Je moet je oren heel voorzichtig schoonmaken. Anders kun je het oorsmeer juist verder naar binnen duwen of je trommelvlies beschadigen.

Ooraandoeningen

Er bestaan veel ooraandoeningen. Bijvoorbeeld tinnitus (oorsuizen) en de ziekte van Ménière (gehoorverlies, duizeligheid). Een aandoening die veel voorkomt, is oorontsteking. De trommelholte in je oor is door de buis van Eustachius verbonden met je keelholte. Daardoor heb je kans op oorontsteking als je bijvoorbeeld verkouden bent.

Gehoorschade en doofheid

Een ernstige ooraandoening is gehoorschade, of zelfs doofheid. Bij gehoorschade kun je bijvoorbeeld niet goed horen of heb je last van een suizend geluid in je oren. Gehoorschade kan het gevolg zijn van een ontsteking of een andere ooraandoening. Maar ook van het luisteren naar heel harde muziek. Bedenk maar eens hoe hard muziek je oor binnenkomt door oordopjes die je in je gehoorgang stopt. Geluiden vanaf 80 decibel kunnen leiden tot gehoorschade. Iemand die doof is, kan helemaal niets of maar heel weinig horen. De meeste mensen die doof zijn, zijn zo geboren. Maar het kan ook gebeuren dat iemand pas later doof wordt. Doven communiceren vaak met behulp van liplezen en gebarentaal.