Alles over Lezen voor de lijst

Wil je weten hoe je Lezen voor de lijst het best kunt gebruiken? Op deze pagina vind je handige informatie. Over het kiezen van het juiste leesniveau, welke boeken je het best kunt kiezen en hoe je het beste om kunt gaan met de opdrachten.

Waarom moet ik boeken lezen?

Zoals sporten goed is voor je lichaam, is boeken lezen goed voor je geest. Uit onderzoek blijkt dat leerlingen die veel lezen beter kunnen spellen en beter technisch en begrijpend kunnen lezen. Ze kunnen zich ook beter verplaatsen in andere mensen en hebben meer kennis over de wereld. Het is zelfs aangetoond dat leerlingen die veel lezen succesvoller zijn in het hoger onderwijs dan leerlingen die niet of weinig lezen!

Waarom zijn er leesniveaus?

Veel leerlingen vinden het moeilijk om leuke boeken te vinden die geschikt zijn om te lezen voor de leeslijst voor school. Dat is jammer, want daardoor lees je misschien boeken die te moeilijk voor je zijn of om een andere reden niet bij je passen. Bovendien helpen de leesniveaus je om te bepalen wat je al kunt en hoe je beter kunt worden.

Literatuur lezen is iets wat je kunt leren. Vergelijk het met leren zwemmen: je begint in het ondiepe bad en pas als je de schoolslag beheerst, ga je in het diepe. En pas als je daar het hoofd boven water weet te houden, kun je bijvoorbeeld leren om dingen op te duiken. Net als met zwemmen verloopt de ontwikkeling van je vermogen om literatuur te lezen in verschillende stappen. Naarmate je meer en steeds moeilijker boeken leest, neemt je niveau toe. Je wordt er steeds beter in. En dingen die je kunt, worden vaak ook leuker.

Hoe weet ik wat mijn niveau is?

Op sommige scholen helpt de docent de leerlingen bij het bepalen van hun leesniveau. Je kunt ook zelf je leesniveau bepalen. Dat doe je zo:

  1. Zit je in de eerste, tweede of derde klas zit? Ga dan naar de leesniveaus 12-15 jaar. Als je in de vierde klas of hoger zit, ga je naar de leesniveaus 15-18 jaar
  2. Lees de omschrijvingen van de verschillende niveaus en kies de omschrijving die het beste bij je past. Als je niet kunt kiezen tussen twee niveaus, kun je het beste beginnen met een boek op het laagste van deze twee niveaus. Als je merkt dat dit boek te makkelijk voor je is, kies je de volgende keer een boek met een hoger niveau.
  3. Overleg eventueel met je docent of een bibliothecaris of je de juiste inschatting hebt gemaakt.

Op welk niveau moet ik lezen?

In principe lees je altijd op je eigen niveau, maar het is wel de bedoeling dat je je ontwikkelt. Je zit op school om steeds beter te worden. In je eindexamenjaar moet je kunnen laten zien dat je een bepaald niveau bereikt hebt:

  • eind 4 vmbo (uitgezonderd BB) minstens N2
  • begin 4 havo en vwo minstens N2
  • eind 5 havo minstens N3
  • eind 6 vwo minstens N4

Deze eindniveaus zijn vastgelegd in het Referentiekader taal en gelden dus in heel Nederland voor alle scholen. Dat betekent niet dat je bijvoorbeeld meteen in vwo 4 op N4 moet gaan lezen. Het is prima om te beginnen op N2 of N3, als je maar zorgt dat je niveau steeds hoger wordt en je aan het eind van vwo 6 minstens N4 hebt.

Wanneer kan ik op een hoger niveau lezen?

Je kunt op een hoger niveau gaan lezen als:

  • je al langere tijd op hetzelfde niveau leest
  • je merkt dat je een beetje uitgekeken bent op het soort boeken dat je leest en wel eens wat anders wilt proberen
  • je merkt dat je niet meer zoveel nieuws leert van de opdrachten. Of dat je de opdrachten met veel gemak maakt

Maar let op! Het komt wel eens voor dat leerlingen denken dat ze op een hoger niveau
kunnen gaan lezen, omdat ze de boeken die ze lezen niet moeilijk vinden. Ze zeggen dan bijvoorbeeld dat ze 'alles snapten' en dat er niet zoveel moeilijke woorden in het boek stonden. Maar dat betekent niet dat ze dan ook de diepere betekenis hebben gezien en begrepen: alles wat onder de oppervlakte van het verhaal verborgen ligt.

Het is verstandig om met je docent te overleggen als je denkt dat je op een hoger niveau kunt gaan lezen.

Hoe kies ik een boek dat bij mij past?

Gok niet, maar neem de tijd om voldoende informatie te verzamelen. Kies een boek dat past bij je niveau en interesses. Ga naar de pagina van Lezen voor de lijst | 12-15 jaar of Lezen voor de lijst | 15-18 jaar. Klik je eigen niveau aan. Je krijgt nu een titellijst die je kunt verfijnen op: 

  • Beschikbaar als  (hier kun je zien of er ook een e-book of luisterboek te leen is)
  • Genre (als je een sterke voorkeur hebt voor bepaalde soorten verhalen, kun je zoeken op bijvoorbeeld fantasy, oorlogsroman of Young Adult)
  • Thema (als je graag over bepaalde onderwerpen leest, kun je zoeken op bijvoorbeeld criminaliteit, liefde, voetbal, Tweede Wereldoorlog of Marokkaanse cultuur)
  • Jaar van uitgave  
  • Oorspronkelijke taal

Ik ben dyslectisch of NT2-leerder, en nu?

Als je dyslectisch bent, kun je boeken lezen via Passendlezen.nl. De tekst wordt voorgelezen, terwijl je zelf tegelijkertijd via een karaokebalkje mee kunt lezen. Zo schiet je lekker op en werk je tegelijkertijd aan je woordbeeld. We hebben bij alle titels aangegeven welke mogelijkheden er zijn. Je kunt ook via 'tags' zoeken op 'Passend lezen'. Ook kun je in overleg met je docent gebruikmaken van luisterboeken of Daisy-roms die in de Openbare Bibliotheek aanwezig zijn.

Ben je niet in Nederland opgegroeid en ben je nog bezig met het leren van de taal? Of heb je om een andere reden moeitelezen? Dan kun je de boeken van Uitgeverij Eenvoudig Communiceren lezen. Dit zijn boeken over onderwerpen die voor jouw leeftijdsgroep interessant zijn, maar in eenvoudige taal zijn geschreven. Deze boeken kun je makkelijk vinden door via 'tags' te zoeken op Eenvoudig Communiceren.

Welke informatie kan ik over een boek vinden?

Als je een titel aanklikt, kom je op een pagina met algemene informatie over het boek. Elke titelpagina bestaat uit de volgende onderdelen:

  • Een korte samenvatting van het verhaal of de flaptekst.
  • Beschikbaarheid van het boek als luisterboek en e-book.
  • Er staat of de titel te leen is als gesproken boek of karaokeboek via Passend lezen. 
  • Leesaanwijzingen: informatie over wat een boek leuk, interessant, moeilijk of uitdagend maakt.
  • Enkele vragen die het verhaal oproept en die je aan het denken kunnen zetten.
  • De prijzen die het boek heeft gekregen.
  • Filmpje over het boek.
  • Recensies van onder andere scholieren die het boek hebben gelezen.
  • Detailinformatie over het boek.
  • Informatie over de auteur.
  • Trailer als het boek verfilmd is.

Suggesties voor boeken die passen bij een specifiek Thema uit het boek. Als je denkt dat het boek niet helemaal is wat je zoekt, kun je via deze suggesties verder zoeken.

Wat moet ik doen met de opdrachten?

Dat hangt af van je docent. Op sommige scholen laten docenten hun leerlingen opdrachten maken die ze zelf hebben gekozen of die in de methode staan. Op andere scholen wordt gewerkt met de opdrachten die op deze website staan. Soms bepaalt de docent welke opdracht je moet maken en soms mogen leerlingen zelf kiezen.

Op de titelpagina zie je of er opdrachten bij het boek zijn. Een of twee opdrachten hebben hetzelfde niveau als het boek, een of twee opdrachten hebben een lager niveau en een of twee opdrachten hebben een hoger niveau.

Mag je zelf mag kiezen welke opdracht je maakt? Dan kun je zelf bepalen of je een makkelijke of een wat moeilijker opdracht maakt. Als je het boek niet zo moeilijk vond, kun je een moeilijker opdracht maken. Omgekeerd kun je, als je het boek behoorlijk pittig vond, kiezen voor een wat makkelijkere opdracht.

Ten slotte kun je natuurlijk ook gewoon kiezen voor een opdracht die je leuk lijkt. Denk er wel aan dat het de bedoeling is dat je werkt aan je literaire ontwikkeling. Als je steeds voor de makkelijke opdrachten kiest, ontwikkel je je minder dan wanneer je ook eens probeert jezelf uit te dagen.

Mag ik alle boeken lezen die in de titellijst staan?

Je docent bepaalt wat je wel en niet mag lezen. Veel docenten die werken met Lezenvoordelijst.nl staan alle boeken toe die in de titellijst staan. Er zijn docenten die daar uitzonderingen op maken. Sommige Christelijke scholen hebben eigen lijsten. Andere docenten maken bezwaar tegen het lezen van vertaalde werken in de onderbouw. Of vinden het niveau van sommige N1- en N2-boeken te laag om in de bovenbouw toe te staan. 

Mag ik ook boeken lezen die níet in de titellijst staan?

Wij vinden dat je alles mag lezen wat bijdraagt aan je literaire ontwikkeling. Dus ook boeken die niet in de titellijst staan. Uiteindelijk beslist je docent. Het is dus verstandig om met je docent te bespreken welke boeken je wel en niet voor je lijst mag lezen.

Komen er boeken bij of verdwijnen er boeken?

De titellijsten worden elk jaar uitgebreid met een aantal nieuwe titels. Zo zorgen we ervoor dat elke catalogus ook nieuwe boeken bevat. Bij 15-18 jaar verwijnen er geen titels uit de titellijst.De titellijsten worden elk jaar uitgebreid met een aantal nieuwe titels. Zo zorgen we ervoor dat elke catalogus nieuwe boeken bevat. Bij 15-18 jaar verwijnen er geen titels uit de de titellijst. Bij 12-15 jaar zijn er een aantal titels verwijderd omdat deze verouderd waren. Het gaat om deze titels:

  • Brief voor Douwe (Instapniveau)
  • Loverboys & girls (Instapniveau)
  • Martin Big (N2)
  • The Schwa was here (N2)
  • Ik mis je, ik mis je! (N3)
  • Mierenkolonie (N3)Cold skin (N4)

Hoe kom ik achter het niveau van een boek?

Staat het boek niet in de titellijst? Vraag het dan aan je docent, of aan een mediathecaris of medewerker van de openbare bibliotheek.

Ik ben 15, welke titellijst moet ik gebruiken?

Het is verstandig om even met je docent te overleggen wat de beste keuze is voor jou.

Veel docenten willen dat leerlingen vanaf het begin van de vierde klas literatuur voor volwassenen lezen. Is dit op jouw school het geval en zit je in de vierde? Dan ga je naar Nederlands 15-18 jaar.

Zit je nog nog niet in de vierde? In de eerste drie klassen van het voortgezet onderwijs mogen leerlingen op de meeste scholen nog jeugdliteratuur lezen. Voor hen is de titellijst Nederlands 12-15 jaar.

Zit je nog niet in de vierde klas, maar ben je wel uitgekeken op jeugdliteratuur? Dan kun je al eerder overstappen naar de titellijst voor 15-18 jaar. Op vmbo-bb en -kb zijn docenten soms minder streng en mag je ook in de vierde klas boeken lezen van de lijst Nederlands 12-15 jaar.

Ik zit in 4 havo/vwo. Op welk niveau moet ik verder lezen?

Als je in de derde klas bent geëindigd op N2 voor 12-15 jaar, lees je in de vierde klas gewoon verder op N2 voor 15-18 jaar. Hetzelfde geldt voor N1 en N3. Ben je geëindigd op N4? Dan lees je in de vierde klas verder op N3. De kans is groot dat je snel de stap naar N4 kunt zetten.

Waar vind ik Duitse en Friese boeken?